นโยบายสาธารณะคืออะไร? สำคัญอย่างไรกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

นโยบายสาธารณะคืออะไร? สำคัญอย่างไรกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
นโยบายสาธารณะคืออะไร? สำคัญอย่างไรกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

แนวข้อสอบ ก.พ. ท้องถิ่น หรือการสอบท้องถิ่นเพื่อบรรจุรับราชการในตำแหน่งต่าง ๆ จะเป็นการสมัครสอบกับท้องถิ่นโดยตรง ไม่ต้องผ่านการสอบ ก.พ. ภาค ก. มาก่อน ซึ่งในแต่ละปีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จะมีการสำรวจตำแหน่งและอัตราว่างขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทุกจังหวัด เพื่อรวบรวมข้อมูลและเปิดสอบบรรจุข้าราชการท้องถิ่นในตำแหน่งต่าง ๆ ที่ว่างอยู่

การสอบท้องถิ่นและแนวข้อสอบ

การสอบบรรจุรับราชการในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือสอบบรรจุรับราชการเพื่อปฏิบัติหน้าที่อยู่ในองค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล และเมืองพัทยา ซึ่งการสอบท้องถิ่นจะดำเนินการโดย คณะกรรมการกลางสอบแข่งขันพนักงานส่วนท้องถิ่น (กสถ.) และการสอบจะแบ่งออกเป็น 3 ภาค ได้แก่

  •  ภาคความรู้ความสามารถทั่วไป (ภาค ก.)
  • ภาคความรู้ความสามารถเฉพาะตำแหน่ง (ภาค ข.)
  • ภาคความเหมาะสมกับตำแหน่ง (ภาค ค.)

สำหรับการสอบท้องถิ่นโดยส่วนใหญ่จะทำการสอบพร้อมกันทั้งภาค ก.และภาค ข. โดยแบ่งการสอบช่วงเช้าเป็นการสอบภาค ก.และช่วงบ่ายสอบภาค ข ส่วนการสอบสัมภาษณ์หรือสอบภาค ค.จะกำหนดวันสอบภายหลัง ในส่วนของแนวข้อสอบ การสอบท้องถิ่น 63 ทุกตำแหน่ง จำเป็นที่จะต้องมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการบริหารส่วนท้องถิ่น และนโยบายที่สำคัญของการปกครองส่วนท้องถิ่นก็คือ นโยบายสาธารณะ

นโยบายสาธารณะคืออะไร

คำว่า “นโยบายสาธารณะ” เป็นประโยคคุ้นเคยที่จะได้ยินอยู่เสมอๆในการบริหารงานภาครัฐ เนื่องจากเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมต่าง ๆ ที่รัฐบาลจัดทำขึ้น กรณีเป็นเรื่องของการบริหารท้องถิ่นนโยบายสาธารณะต่าง ๆ ก็จะขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของรัฐบาลในการดำเนินกิจกรรม หรือไม่ดำเนินกิจกรรม โดยรัฐบาลอาจเป็นผู้ดำเนินการเอง หรือให้ตัวแทนเป็นผู้ดำเนินการภายใต้สิ่งแวดล้อมที่ประกอบไปด้วยปัญหา อุปสรรคและโอกาส ซึ่งนโยบายต่าง ๆ จะถูกเสนอเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในการแก้ปัญหาเพื่อความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชน

นโยบายสาธารณะจึงหมายถึง แนวทางของกิจกรรม การกระทำ หรือการเลือกตัดสินใจของรัฐบาล และเป็นเรื่องที่รัฐบาลได้ทำการตัดสินใจและกำหนดไว้ล่วงหน้า เพื่อชี้นำให้มีกิจกรรมหรือการกระทำต่าง ๆ เกิดขึ้น เป็นการทำให้บรรลุเป้าหมายที่ได้กำหนดไว้ โดยมีการวางแผน การจัดทำโครงการ วิธีการบริหารหรือกระบวนการดำเนินงาน ให้บรรลุวัตถุประสงค์ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ด้วยวิธีปฏิบัติงานที่ถูกต้อง เหมาะสม สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริง หรือดำเนินการตามความต้องการของประชาชนและผู้ใช้บริการในแต่ละเรื่อง สรุปความหมายและขั้นตอนการดำเนินการเกี่ยวกับนโยบายสาธารณะให้ผู้ที่เตรียมตัว สอบ ท้องถิ่น 63 ได้เห็นภาพทำให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น นโยบายสาธารณะ ก็คือ

1.สิ่งใดก็ตามที่รัฐบาลเลือกจะกระทำหรือไม่กระทำ

2.กิจกรรมต่าง ๆ ที่รัฐบาลหรือองค์กรของรัฐจัดทำขึ้นเช่น การจัดการบริการสาธารณะ (public services) การจัดทำสินค้าสาธารณะ (public goods) การออกกฎหมายและการบังคับใช้กฎหมาย

3.แนวทางปฏิบัติที่กำหนดขึ้น เพื่อตอบสนองต่อปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น หรือแนวทางที่รัฐบาลกำหนดขึ้นเพื่อแก้ไขปัญหา

4.ความคิดเห็นของรัฐที่กำหนดว่าจะทำอะไรหรือไม่ อย่างไร เพียงไร เมื่อไร

5.แนวทางกว้าง ๆ ที่รัฐบาล (ไม่ว่าจะระดับใด) กำหนดขึ้นล่วงหน้า เพื่อเป็นการชี้นำให้เกิดการกระทำต่าง ๆ ตามมา

ความสำคัญของนโยบายสาธารณะ

การกำหนดนโยบายสาธารณะ เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และการบริหาร รวมทั้งการประยุกต์เทคนิคทางวิชาการเพื่อนำมาใช้เป็นกลยุทธ์ในการตัดสินใจเลือกสิ่งที่ดีที่สุดหรือสิ่งที่สร้างความพึงพอใจให้แก่สังคม นโยบายสาธารณะจึงเป็นสิ่งตอบสนองความต้องการของประชาชนโดยหลักการในระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตย ประชาชนมีสิทธิและสามารถแสดงออกซึ่งความต้องการของตนเองได้ โดยผ่านกลไกต่าง ๆ ทางการเมือง เมื่อความต้องการของประชาชได้ถูกนำมาพิจารณาและกลั่นกรองให้เป็นนโยบายเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติ นโยบายสาธารณะจึงมีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศในด้านต่าง ๆ ดังนี้

  1. เป็นเครื่องมือสำคัญของรัฐบาลในการกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศ
  2. เป็นเครื่องมือสำคัญของรัฐบาลในการตอบสนองความต้องการของประชาชน
  3. เป็นเครื่องมือสำคัญของรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาที่สำคัญของประชาชน
  4. เป็นการใช้อำนาจของรัฐบาลเพื่อจัดสรรค่านิยมของสังคม
  5. เป็นเครื่องมือของรัฐบาลในการเสริมสร้างความเป็นธรรมในสังคม

ประเภทของนโยบายสาธารณะ

การกำหนดนโยบายสาธารณะ ที่สามารถสะท้อนปัญหาและตอบสนองความต้องการของประชาชนได้ดีที่สุด ได้แก่นโยบายที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของประชาชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจึงมีบทบาทสำคัญเนื่องจากเป็นหน่วยงานที่อยู่ใกล้ชิดกับประชาชนมากที่สุด นโยบายสาธารณะแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

1.นโยบายสาธารณะที่มุ่งเน้นการกระจายผลประโยชน์ (Distributive Policy) เป็นนโยบายที่เน้นการจัดสรรทรัพยากร เพื่อประโยชน์บางอย่างแก่กลุ่มคนเฉพาะกลุ่ม ทั้งนี้อาจเป็นกลุ่มคนที่อยู่ในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง กลุ่มคนที่มีลักษณะเฉพาะอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือกลุ่มคนในสังคมโดยรวม โดยทั่วไปนโยบายประเภทนี้จะมีลักษณะของการนำเงินงบประมาณของรัฐไปใช้จ่ายเพื่อช่วย เนื่องจากมีผลกระทบต่อเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของประเทศหรือชุมชนบางชุมชนในประเทศ

ดังนั้น อาจกล่าวได้ว่า นโยบายที่มุ่งเน้นการกระจายผลประโยชน์ เป็นนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการที่รัฐให้การอุดหนุน โดยผู้รับประโยชน์อาจเป็นระดับปัจเจกบุคคล กลุ่มบุคคล องค์การ หรือระดับสังคมบางส่วนของประเทศ เช่น นโยบายด้านการพัฒนาทางเศรษฐกิจและโครงสร้างพื้นฐาน นโยบายการพัฒนาเขตเศรษฐกิจและนิคมอุตสาหกรรม นโยบายการแก้ไขปัญหาอสังหาริมทรัพย์ นโยบายการแก้ไขปัญหาผลผลิตทางการเกษตร หรือแม้แต่นโยบายการปรับอัตราค่าแรงขั้นต่ำ เป็นต้น

2.นโยบายสาธารณะที่มุ่งเน้นการกระจายความเป็นธรรม (Redistributive Policy) เป็นนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการให้การช่วยเหลือและสวัสดิการทางสังคม ซึ่งมีลักษณะครอบคลุมพื้นที่และกลุ่มเป้าหมายเฉพาะ อาจกล่าวได้ว่า เป็นนโยบายที่มุ่งจัดสรรคุณค่าหรือทรัพยากรให้กับกลุ่มประชาชนบางส่วน ซึ่งถ้าหากไม่มีนโยบายประเภทนี้ ประชาชนกลุ่มนี้จะเป็นผู้เสียเปรียบกลุ่มคนส่วนใหญ่ กล่าวคือ บางขณะจะเกิดสภาวการณ์ที่มีผู้ได้เปรียบอีกกลุ่มหนึ่ง ซึ่งมีลักษณะ Win-Loss ในกลุ่มประชาชน เช่น โอกาสทางการศึกษาของชาวเขาจะเสียเปรียบคนไทยในพื้นราบเป็นต้น ดังนั้น อาจกล่าวได้ว่า นโยบายที่มุ่งเน้นการกระจายความเป็นธรรม เป็นนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการที่รัฐให้การอุดหนุนแก่กลุ่มที่เสียเปรียบในสังคม (Directed at aiding the disadvantaged) และเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมในสังคม

3นโยบายที่มุ่งเน้นการจัดระเบียบกฎเกณฑ์ต่าง ๆ (Regulative Policy) เป็นนโยบายที่เน้นเฉพาะเรื่องและเกี่ยวข้องกับกฎ ระเบียบ ข้อบังคับต่าง ๆ เช่น นโยบายด้านการค้านโยบายด้านการรักษาความปลอดภัย นโยบายด้านการจัดบริการขนส่ง หรือนโยบายด้านการควบคุมอาวุธปืน และอื่น ๆ  เป็นนโยบายที่กำหนดขึ้นเพื่อให้ประชาชนทุกคนหรือกลุ่มคนส่วนมากต้องปฏิบัติตามหรืองดเว้นการกระทำในกิจกรรมบางอย่าง นโยบายในลักษณะนี้มักจะปรากฏอยู่ในรูปแบบของกฎหมายต่าง ๆ เช่น กฎหมายผังเมือง กฎหมายป่าไม้ กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค หรือกฎหมายควบคุมอาวุธปืน เป็นต้น นโยบายเกี่ยวกับการจัดระเบียบ กฎเกณฑ์จะมีความหมายรวมถึงระเบียบ คำสั่ง หรือประกาศ ซึ่งเป็นกิจกรรมของฝ่ายบริหาร แสดงออกถึงการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ของรัฐบาล เพื่อสร้างประโยชน์สุขให้แก่ประชาชน

สรุป ความสำคัญของแนวข้อสอบท้องถิ่น 63 เกี่ยวกับนโยบายสาธารณะเป็นความรู้พื้นฐานที่จำเป็นสำหรับผู้ที่เตรียมตัวสอบบรรจุข้าราชการท้องถิ่นในทุก ๆ ตำแหน่ง และยังเหมาะสำหรับเป็น แนวข้อสอบ ก.พ. ท้องถิ่น หรือใช้สอบ ก.พ. ภาค ก. เนื่องจากการสอบ ก.พ. ได้มีการปรับเปลี่ยนหลักสูตรและรายละเอียดของวิชาที่ใช้สอบ โดยเพิ่มรายวิชากฎหมายเข้ามา ซึ่งเนื้อหาวิชากฎหมายส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับระเบียบข้าราชการพลเรือนและข้าราชการท้องถิ่น โดยเฉพาะความรู้ที่เกี่ยวข้องกับนโยบายสาธารณะถือเป็นแนวข้อสอบที่มีความสำคัญต่อการสอบท้องถิ่น เนื่องจากเป็นองค์กรที่อยู่ใกล้ชิดกับประชาชน การสอบบรรจุเพื่อรับราชการในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จึงต้องมีความรู้เหล่านี้เป็นพื้นฐานและยังเป็นประโยชน์ต่อการสอบข้าราชการท้องถิ่นในทุก ๆ ตำแหน่ง ทั้งภาค ก.ภาค ข. และการสอบภาค ค. ซึ่งเป็นการสอบสัมภาษณ์เพื่อคัดเลือกผู้ที่เหมาะสมกับตำแหน่ง